ISO 22000 Tehlike Analizleri Değerlendirme Nedir Nasıl Gerçekleştirilir ?
MADDE 7. GÜVENLİ ÜRÜN PLANLAMA VE GERÇEKLEŞTİRME7.3 TEHLİKE ANALİZLERİNİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNİN BİRİNCİL AŞAMALARI
7.3.1 Genel
İşletmede tehlike analizini yürütmek için gerekli bilgiler toplanmalı,korunmalı,güncellenmeli ve kayıt altına alınmalıdır.
Örneğin;
Yerleşim Planı
Personel İş Akışı
Makine Yerleşim Planları
7.3.2 Gıda Güvenliği Ekibi;
Gıda güvenliği yönetim sisteminin kurulması ve uygulanması için gıda güvenliği ekibi belirlenmelidir.
Gıda Güvenliği Ekibinde Bulunacak Personel; Aşağıdaki Konulardan En az Birisini Çok İyi Bilen Personelden Oluşturulmalıdır.
- Üretim alanında kullanılan ekipman ve teknolojiyi bilen,
- Üretim bilgisine sahip,
- Fabrikanın iş akışını bilen,
- Gıda mikrobiyolojisi, kimyasını, fiziksel özelliğini vb diğer bilgileri bilen,
- HACCP prensiplerini ve tekniklerini bilen,
- Kalite Kontrol ve Kalite güvenceyi bilen,
7.3.3 Ürün Özellikleri
7.3.3.1 Ham maddeler,ingradiyentler ve ürünle temasta bulunan malzemeler & 7.3.3.2 Son ürün özellikleri
İşletmeler ; bölgesel mevzuat ve standart şartlarına uygun; ham madde ve en son çıktıları olan ürünlerin özelliklerini belirlemelidir.
Ürün özellikleri ;
- Biyolojik,kimyasal ve fiziksel Özellikler ( Mirobiyolojik, Toksikolojik, Allerjen, PH,Viskozite vb Özellikler ),
- Katkılar ve proses yardımcıları dahil formüle edilmiş ingradiyentlerin bileşimi,( kimyasal formülizasyonu )
- Kompozisyonu ( reçete bilgileri ),
- Orjin (toprak, deniz, hayvansal kökenli )
- Üretim Metodu ( dondurularak )
- Ambalajlama ve dağıtım yöntemleri ( çuvallar içinde, oda sıcaklığında)
- Depolama koşulları ( oda sıcaklığından %65 rutubet altında ),
- Kullanım veya işleme öncesi hazırlama ve/ veya işleme, yıkanmalı, elenmeli,süzdürülmeli,dondurulmalı vb )
- Tasarlanmış kullanımlarına uygun olarak malzemelerin gıda güvenliği ile ilişkin kabul kriterleri veya şartnameleri.
7.3.4 Tasarlanmış Kullanım;
Üretilen son ürünün makul olarak beklenilen tasarlanmış kullanımı ve makul olarak beklenilen kötü ve yanlış kullanımı olan tasarlanmış kullanımı belirlenmelidir.
Örneğin;Çölyak hastaları için üretilmiş ( Glutensiz )-Laktozsuz Süt ( Laktoz Hassasiyeti Olanlar için )
7.3.5 Akış Şemaları,proses aşamaları ve kontrol önlemleri
7.3.5.1 İş Akışları & 7.3.5.2 Proses basamaklarının ve kontrol önlemlerinin tanımlanması
Mevcut kontrol önlemleri, proses parametreleri ve/veya bunların uygulanmasında gösterilen titizlik veya gıda güvenliğini etkileyebilecek prosedürler, tehlike analizlerinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan kapsamda tanımlanmalıdır. Kontrol önlemlerinin seçimini ve hassaslığını etkileyebilecek dış gereksinimler (örneğin düzenleyici otoriteler ve müşteriler) de ayrıca tanımlanmalıdır.
Örneğin,Kakaolu süt üretimi iş akışı
Proses Adımı Süt Alımı → Kontrol Önlemi → +3 Derecede Kabul
Proses Adımı Yağ Ayırma → Kontrol Önlemi → 3000 devirde 12 dakika
Proses Adımı Pastörizasyon → Kontrol Önlemi → 2 bar basınç, 150 lt/dk. 72 derece – 15 sn.
Proses Adımı Kakao İlave → Kontrol Önlemi → 12 gr/1 lt. 750 devir/dak.
Proses Adımı Depolama → Kontrol Önlemi → 4 derecede max. 1 gün
Proses Adımı Şişeleme → Kontrol Önlemi → 200 şişe dakikada, 400 ml.
Proses Adımı Sevkiyat → Kontrol Önlemi → 4 derecede
7.4 TEHLİKE ANALİZİ
7.4.1 Genel
Gıda güvenliği ekibi, hangi tehlikelerin kontrol altında tutulması, gıda güvenliğini sağlamak için kontrol seviyesinin ne olması ve hangi kontrol önlemlerinin veya kombinasyonun kullanılması gerektiğini belirlemek için bir tehlike analizi yürütmelidir.
7.4.2 Tehlikelerin Tanımlanması ve Kabul Edilebilir Seviyelerin Belirlenmesi
7.4.2.1 & 7.4.2.2 & 7.4.2.3
Ürün tehlike değerlendirmesinin yapılması ( Fiziksel-Kimyasal – Bıyolojık ) Belirlenen tehlikelere göre kontrol önlemlerinin belirlenmesi.HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point - Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ) planlarının belirlenmesi ve izlenmesini sağlamalıdır.
|
ÜRÜN |
TEHLİKE |
||
|
Mikrobiyolojık |
Kimyasal |
Fiziksel |
|
|
ET |
Salmonella Spp EHEC BSE Bacillus antracis
|
Hormon Antibiyotik Pestisit |
Kemik Tahta |
7.4.3 Tehlike Değerlendirme
Tanımlanmış her bir gıda güvenliği tehlikesinin eliminasyonu veya kabul edilebilir seviyeye düşürülmesinin güvenli gıda üretimi için geçerli olup olmadığını ve kontrolüne, belirlenmiş kabul edilebilir seviyeleri sağlamak için ihtiyaç duyulup duyulmadığını belirlemeye yönelik, bir tehlike değerlendirmesi yürütülmelidir.
Her bir gıda güvenliği tehlikesi, insan sağlığına zararlı etkilerinin ciddiyetine ve ortaya çıkabilme olasılığına bağlı olarak değerlendirilmelidir. Kullanılan yöntem açıklanmalı ve gıda güvenliği tehlikesi değerlendirme sonuçları kayıt altına alınmalıdır.
Örneğin;
|
ET PARÇALAMA TEHLİKE DEĞERLENDİRMESİ |
|||||||
|
PROSES |
ALT PROSES |
TEHLİKE |
POTANSİYEL TEHLİKE |
TEHLİKELERİN ÖNLENMESİ İÇİN ALINACAK ÖNLEMLER |
RİSK ANALİZİ |
||
|
Olasılık |
Şiddet |
Risk |
|||||
|
Et Girdi Kontrol |
Karkas Et |
Fiziksel |
Et üzerinde kıl, saman, taş, haşere, yem artıkları, vb yabancı maddeler olabilir |
Fiziki kontrol yapılıp, hammadde spektlerine uyulmalı, veteriner sağlık raporları tedarikçiden istenmeli |
1 |
2 |
2 |
|
Biyolojık |
Toplam bakteri, somatik hücre sayısı, staphylococcus aureus, salmonella, vb. vb.(mikrobiyolojik kriterler tebliğinde belirtilen)mikroorganizma yükünün sınırlar üzerinde olması. |
Hammadde spektlerine uyulmalı, veteriner sağlık raporları ve araç dezenfeksiyon belgeleri tedarikçiden istenmeli, araç sıcaklık-temizlik kontrolü, ürün sıcaklık ve Ph kontrolü yapılmalı |
1 |
4 |
4 |
||
|
Kimyasal |
Hormon, antibiyotik ve pestisit kalıntısı |
Besicilere eğitim verilmesi, hammadde spektlerine uyulmalı |
1 |
3 |
3 |
||
|
Olasılık |
Şiddet |
Risk |
|||
|
Çok Yüksek Olasılık |
Kaçınılmaz hata 1/5 |
4 |
Çok Yüksek Şiddet (Ölüm, boğulma, felç, ağır seyreden hastalık, kanser, vücutta toksin birikmesi) |
4 |
Olasılık ∙ Şiddet |
|
Yüksek Olasılık |
Sıkça karşılaşılan hata 1/30 |
3 |
Yüksek Şiddet (Klinik müdahale gerektiren ancak ölümcül olmayan vakalar, yaralanmaya sebep olan ambalaj hataları) |
3 |
Olasılık ∙ Şiddet |
|
Orta Olasılık |
Nadir Karşılaşılan 1/90 |
2 |
Orta Şiddet (Klinik müdahale gerektirmeyen hafif vakalar, son kullanma tarihinin hatalı yazılması, tiksinti oluşturan durumlar) |
2 |
Olasılık ∙ Şiddet |
|
Düşük Olasılık |
Müşteriden şikayet gelen alınmamış hata 1/500 |
1 |
Düşük şiddet (Tüketicinin çoğu zaman fark edemeyeceği vakalar) |
1 |
Olasılık ∙ Şiddet |
7.4.4 Kontrol Önlemlerinin Seçimi ve Değerlendirmesi
Kontrol önlemlerinin, tehlike veya tehlikelerin seviyesini belirgin bir şekilde düşürmek veya tehlikeyi elemine etmek için kesin ve açık şekilde oluşturulmuş ve uygulanıyor olmalıdır.
Örneğin;
|
ÜRÜN |
TEHLİKE |
KONTROL ÖNLEMİ |
|
ET |
FİZİKSEL:Kemik,cam,metal,plastik,böcek,saman |
Filtre,mıknatıs,santrifuj,elek,yıkama, Metal dedektör, |

